The Third Ear
2016an psikoanalisia egiten hasi nintzen, ikuspegi lakaniar batetik, geure buruari eta Besteari nola entzuten diegun ulertzeko. Lakaniarrek entzuteko beste modu bat proposatzen dute, inkontzientearen geruza sakonenera zuzendua. Entzuteko modu horrek terapian dagoena bere inkontzientea bere berezitasunean ezagutzera gonbidatzen du. Entzutean, bilakatu egiten gara. Entzute izatearen esperientzia partekatzen dugu. Analista, entzule gisa, ez da nagusia.
Azken saioan, psikoanalistari proposatu nion une batez isilik geratzea: kontsultan isilik, biok batera, entzuten. Une hori grabatu nuen, baita aurrekoa ere, itxarongelan. Entzutea itxarotea da, harreman analitikoaren birtualtasunean ahalik eta denbora luzeenean esekita geratzea. Hirugarren belarriak norberaren barreneko ahotsak entzun ditzake, bestela entzunezinak liratekeenak, gure pentsamendu-prozesu kontzienteen zaratak itota. Bi grabazio gordin, aldatu eta masterizatu gabeak: psikoanalisi lakaniarreko saio bateko itxaronaldiak eta entzunaldiak besterik ez, mini-CD gorrietan argitaratuak.
Testuingurua
«Ex nihilo nihil fit» – Parmenides Eleakoa
Ulermen psikoanalitikoaren funtsa hirugarren belarria da: aieru psikoanalitikoak pizten dituzten zantzu psikologikoak deszifratzeko gaitasun inkontzientea. Zantzua material psikodinamiko desatsegin bati lotuta dago, zapaldu egin denari, eta, hartara, inkontziente dinamikoan Reikek «isiltasun-eremu» deritzonean kokatu denari. Reiken ustez, hirugarren belarriak zantzuak zeharkako ulermen-prozesu baten bidez deskodetzen ditu, ezin baitugu ez geure burua ez besteak zuzenean ezagutu.
Terapeuta sentikorrak entzuten duena pazientearen diskurtsoaren erritmo musikala da. Terapeutak aurretiko ideia sistematikoak alde batera uzten dituenean, pazientearen asoziazioen «azpitonu emozionalak» «argi eta garbi entzuten dira, mikrofono batek anplifikatuko balitu bezala», eta pazientearen nortasun berezia azaleratzen da. Adierazgarria da Theodor Reikek «hirugarren belarria» esamoldea Nietzscheren Jenseits von Gut und Böse liburuko pasarte batetik hartu izana, hizkuntzaren musikaltasuna estimatzeko gaitasunaz ari den pasarte batetik, hain zuzen.
Material isila, dinamikoki inkontzientea, pazientearen hizketak «ezkutatzen» du, baina haren isiltasunek «agerian uzten»: «(Pazienteak) hitz egin egiten du edo isilik dago, eta bere hizketa edo isiltasuna keinu “hiztunez” laguntzen du. Haren aurpegiaren jokoa ikusten dugu, haren mugimenduen aniztasuna». Funtsean, Reikek dio inkontzienteak berezko sistema bat duela bestearen inkontzientea intuitzeko, pertsonen arteko seinaleak deskodetuz. Sistema horri deitzen dio Reikek hirugarren belarria. Terapeutaren subjektibotasuna, beraz, ez da hainbeste entzutearen oztopo, entzute psikoanalitikoaren beraren «erroa» baizik. Entzute psikoanalitikoa inkontzientea da. Hirugarren belarriaz entzuteko gaitasuna «ezin da irakatsi»; bestela, hirugarren belarriaz entzuteak interes zientifiko hutsa izango luke, inolako garrantzi praktikorik gabe.
Erakusketak
Archivo de la confusión programaren barruan erakutsia, Madrilgo Museo Reina Sofían.